Sultanhisar (1907)
Sultanhisar to turecki torpedowiec z początku XX wieku, który stanowił jedną z czterech jednostek typu Demirhisar zbudowanych we Francji. Okręt, zwodowany w 1907 roku w stoczni Schneider & Cie w Chalon-sur-Saône, został w tym samym roku wcielony do marynarki Imperium Osmańskiego. Sultanhisar brał udział w I wojnie bałkańskiej oraz I wojnie światowej, a po remoncie w latach 20. służył pod banderą Republiki Turcji do 1928 roku, kiedy to został złomowany w 1935 roku.
Projekt i budowa
Konstrukcja Sultanhisara była efektem kontraktu na budowę czterech torpedowców typu Demirhisar oraz czterech niszczycieli typu Samsun, który został podpisany 22 stycznia 1906 roku. Okręty te zostały ostatecznie zamówione przez Turcję we Francji 25 października tego samego roku. Warto zaznaczyć, że jednostki były identyczne z budowanymi dla Marine nationale torpedowcami typu 38-metrowego, co świadczy o ich nowoczesności i przystosowaniu do potrzeb marynarki wojennej.
Stępkę okrętu położono w 1906 roku, a jego budowa została zakończona w 1907 roku. Sultanhisar powstał w stoczni Schneider & Cie, która była znana z produkcji nowoczesnych jednostek pływających. Proces budowy odznaczał się wysokim standardem wykonania oraz zastosowaniem zaawansowanych technologii tamtego okresu.
Dane taktyczno-techniczne
Sultanhisar był torpedowcem o stalowym kadłubie. Jego długość całkowita wynosiła 40,2 metra (38 metrów między pionami), szerokość 4,4 metra oraz zanurzenie 1,9 metra. Wyporność normalna okrętu wynosiła od 97 do 97,5 ton, natomiast wyporność pełna osiągała 101 ton. Jednostka była napędzana przez pionową trzycylindrową maszynę parową potrójnego rozprężania Schneider & Cie o mocy 2200 KM, której parę dostarczały dwa kotły wodnorurkowe du Temple. Prędkość maksymalna torpedowca wynosiła 26 węzłów, co czyniło go konkurencyjnym na morzu.
Uzbrojenie Sultanhisara obejmowało dwa pojedyncze działka kalibru 37 mm Hotchkiss QF L/20 z zapasem 200 nabojów. W zakresie uzbrojenia torpedowego jednostka miała trzy wyrzutnie kalibru 450 mm: jedną stałą na dziobie oraz podwójny obracalny aparat torpedowy na pokładzie. Łączny zapas torped wynosił pięć sztuk. Załoga okrętu składała się z trzech oficerów oraz od 17 do 20 podoficerów i marynarzy.
Służba
Sultanhisar został formalnie wcielony do marynarki wojennej Imperium Osmańskiego w Stambule w 1907 roku. W maju 1909 roku uczestniczył w pierwszych manewrach floty tureckiej na Morzu Marmara, co było istotnym krokiem w modernizacji i szkoleniu osmańskiej marynarki wojennej. Po wybuchu I wojny bałkańskiej torpedowiec stacjonował w Bosforze, gdzie jego obecność miała znaczenie strategiczne.
14 grudnia 1912 roku Sultanhisar brał udział w potyczce z greckimi niszczycielami „Sfendoni”, „Lonchi”, „Thyella” i „Nafkratousa”. Choć starcie zakończyło się bez rozstrzygnięcia, to pokazało determinację młodej floty osmańskiej. W marcu 1913 roku okręt wspólnie z innymi jednostkami opuścił Dardanele, aby odnaleźć grecki okręt podwodny „Delfin”. W momencie wybuchu I wojny światowej Sultanhisar był już mocno wyeksploatowany i zdolny do osiągnięcia prędkości jedynie 16 węzłów.
Podczas konfliktu międzynarodowego załoga Sultanhisara składała się z czterech Niemców oraz trzydziestu dwóch Turków. Okręt był częścią 2. Dywizjonu Torpedowców wraz z siostrzanymi jednostkami „Demirhisar”, „Sivrihisar” i „Hamidabad”. Dowódcą jednostki był Riza Mehmet. W trakcie wojny okręty typu Demirhisar były głównie wykorzystywane do zwalczania okrętów podwodnych.
30 kwietnia 1915 roku Sultanhisar patrolował wody nieopodal Erdek na Morzu Marmara, gdzie zauważył peryskop australijskiego okrętu podwodnego HMAS AE2. Po otwarciu ognia przeciwko nieprzyjacielowi do torpedowca dołączył slup „Zuhaf”, który szykował się do staranowania przeciwnika po wynurzeniu się HMAS AE2. W ostateczności dowódca australijskiego okrętu wydał rozkaz samozatopienia; załoga AE2 została uratowana przez Sultanhisara i przetransportowana do Gallipoli, gdzie trafiła do niewoli.
W sierpniu tego samego roku Sultanhisar brał udział w akcji ratunkowej związanej z zatonięciem krążownika „Peyk-i Şevket”. Po zakończeniu I wojny światowej torpedowiec został formalnie wcielony do nowo powstałej marynarki wojennej Republiki Turcji dnia 29 października 1923 roku, mimo że jego stan techniczny był nieodpowiedni do dalszej eksploatacji. W kolejnych latach jednostka przeszła remont i wznowiła służbę aktywną w 1924 roku. Ostatecznie Sultanhisar został wycofany ze składu floty w 1928 roku i złomowany w 1935 roku.
Zakończenie
Sultanhisar to przykład nowoczesnego torpedowca początku XX wieku, który odgrywał istotną rolę zarówno w marynarce Imperium Osmańskiego, jak i póź
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).