Wstęp
Maria Barys-Szul, urodzona w 1928 roku, jest jedną z wielu bohaterek, które w czasie II wojny światowej odważyły się sprzeciwić brutalności reżimu nazistowskiego. Jej działania, wspierające Żydów w czasie Holokaustu, zostały docenione po latach, gdy otrzymała tytuł Sprawiedliwej wśród Narodów Świata. Maria, będąc częścią rodziny Barysów, nie tylko ocaliła życie kilku osobom, ale także stała się inspiracją dla sztuki teatralnej Joanny H. Kraus. W artykule tym przyjrzymy się życiorysowi Marii Barys oraz jej niezwykłym czynem podczas wojny.
Życiorys Marii Barys
Maria Barys-Szul przyszła na świat w Gajach Kudynowskich, niewielkiej miejscowości położonej w powiecie Zborów pod Tarnopolem. Była córką Michała i Katarzyny Barysów. Wychowywała się w rodzinie rolniczej, co kształtowało jej charakter i postawę życiową. Po śmierci ojca w 1942 roku, Maria wraz z matką i rodzeństwem musiała przejąć odpowiedzialność za prowadzenie gospodarstwa rolnego. Ich codzienność była ciężka i pełna wyzwań, jednak doświadczyli oni również sytuacji, które odmienią ich życie na zawsze.
Pomoc udzielona Żydom
W jesieni 1942 roku do domu Barysów trafiła Gusta (Golda) Schechter, która szukała schronienia dla siebie i swoich dzieci – Frydy i Martina. Maria oraz jej rodzina postanowili pomóc ukrywającej się rodzinie żydowskiej, co wiązało się z ogromnym ryzykiem. W tamtych czasach pomaganie Żydom było surowo karane przez niemieckie władze okupacyjne. Mimo to, rodzina Barysów nie zawahała się przed podjęciem tej decyzji. Wkrótce do ich gospodarstwa dołączyli również Mania Nissenbaum oraz Leon Rosenberg ze Zborowa.
Bezpieczeństwo i ryzyko
Dom Barysów był regularnie przeszukiwany przez Niemców, jednak dzięki sprytowi i determinacji rodziny udało im się wielokrotnie zmieniać kryjówki dla ukrywających się Żydów. Mimo ciągłego zagrożenia, Maria i jej bliscy wykazywali niezwykłą odwagę i zdolność do organizacji. Dzięki ich staraniom Gustę oraz jej dzieci udało się ukrywać aż do lipca 1944 roku. Niestety, wkrótce po tym okresie Rosenberg został rozpoznany przez Ukraińca i wydany Niemcom.
Po wojnie
Po zakończeniu II wojny światowej Maria Barys-Szul oraz jej rodzina opuścili swoje rodzinne strony. Najpierw osiedlili się w Polsce, a następnie wyemigrowali na Zachód. W 1950 roku Gusta Schechter z dziećmi przeniosła się do Stanów Zjednoczonych, gdzie zamieszkała w Chicago. Losy Marii Barys oraz osób, którym pomogła, pokazują nie tylko dramatyczne skutki wojny, ale także ludzką solidarność w obliczu okrucieństwa i niesprawiedliwości.
Odznaczenia i wyróżnienia
W 1982 roku Maria Barys-Szul została odznaczona tytułem Sprawiedliwej wśród Narodów Świata przez Instytut Jad Waszem za swoje czyny podczas II wojny światowej (sprawa 3233). Jej postawa i pomoc udzielona Żydom stały się inspiracją do napisania sztuki teatralnej „Angel in the Night” autorstwa Joanny H. Kraus. Materiały dokumentujące działalność Marii zostały przekazane do United States Holocaust Memorial Museum w Waszyngtonie przez Manię Birnberg.
Rodzina Barysów a historia
Warto zaznaczyć, że nie tylko Maria zasługuje na uznanie za swoją działalność podczas wojny. W 1987 roku tytuł Sprawiedliwego wśród Narodów Świata przyznano także Kazimierzowi i Franciszkowi Barysom – braciom Marii, którzy również aktywnie wspierali ukrywających się Żydów. Ich wspólna historia pokazuje siłę rodziny oraz zjednoczenie w walce o ludzkie życie.
Zakończenie
Postać Marii Barys-Szul jest symbolem odwagi i altruizmu w obliczu ekstremalnych warunków II wojny światowej. Jej działania przypominają nam o wartości ludzkiego życia oraz o konieczności działania na rzecz innych w trudnych czasach. Dzisiaj Maria jest nie tylko bohaterką swojej historii rodzinnej, ale także bohaterką narodową – jej czyny zasługują na pamięć i uznanie nie tylko dla niej samej, ale również dla wszystkich, którzy narażali swoje życie dla dobra innych. Tego rodzaju historie są niezwykle ważne dla kultywowania pamięci o Holokauście oraz dla promocji wartości takich jak empatia i solidarność międzyludzka.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).