Wstęp
Sonik tarczokolec (Metatropis rufescens) to interesujący gatunek pluskwiaka, który należy do podrzędu różnoskrzydłych i rodziny smukleńcowatych. Jego zasięg występowania obejmuje palearktyczną Eurazję, od Półwyspu Iberyjskiego i Irlandii, aż po Japonię. Owad ten jest fitofagiem, co oznacza, że jego dieta opiera się głównie na soku roślinnym. W artykule przyjrzymy się bliżej taksonomii, morfologii, biologii oraz ekologii sonika tarczokoleca, a także jego rozprzestrzenieniu na terenie Europy i Azji.
Taksonomia
Sonik tarczokolec został po raz pierwszy opisany w 1835 roku przez niemieckiego entomologa Gottlieba A.W. Herricha-Schäffera pod nazwą Berytus rufescens. W 1859 roku inny badacz, Franz Xavier Fieber, umieścił go w nowo utworzonym rodzaju Metatropis jako gatunek typowy. Kolejne badania nad tym owadem doprowadziły do wprowadzenia podziału na dwa podgatunki przez Eduarda Wagnera w 1950 roku – nominatywny oraz Metatropis rufescens linnaeae. Jednakże w 1976 roku Jean Péricart zsynonizował te dwa taksony, przywracając status gatunku nominatywnego.
Morfologia
Sonik tarczokolec charakteryzuje się silnie wydłużonym ciałem o długości od 7,5 do 9,5 mm. Głowa owada jest matowa dzięki pokryciu drobnymi bruzdkami; z wierzchu ma kolor żółtobrązowy do czerwonobrązowego, natomiast od spodu jest ciemnobrązowa. Czoło jest uwypuklone, co nadaje mu charakterystyczny wygląd.
Czułki tego gatunku są długie i delikatne, z pierwszym członem żółtobrązowym z czarnym punktowaniem, które może układać się w obrączki oraz ciemnobrązowym do czarnego zgrubieniem w części wierzchołkowej. Pozostałe człony czułków mają różnorodne ubarwienie: drugi człon jest żółtobrązowy z czarnymi kropkami, trzeci jednobarwnie żółtobrązowy, a czwarty żółtobrązowy z rozjaśnionym wierzchołkiem.
Tułów owada również ma specyficzne cechy – jest żółtobrązowy do czerwonobrązowego z grzbietową stroną garbatą. Przedplecze ma dobrze zaznaczone żeberka podłużne oraz małe wypukłości na końcu. Tarczka jest nieduża i punktowana, zakończona kolcem skierowanym ku dołowi. Półpokrywy są niewielkie i prawie przejrzyste, a ich użyłkowanie składa się z trzech wyraźnych żyłek głównych. Odnóża sonika są długie i delikatne, ubarwione żółtobrązowo z czarnym punktowaniem oraz ciemnobrązowymi kolanami.
Odwłok owada ma gładkie, niepunktowane sternity w kolorze żółtobrązowym lub rudo.
Biologia i ekologia
Sonik tarczokolec zamieszkuje różnorodne lasy, ale preferuje te o starym drzewostanie, gdzie panują półcieniste i wilgotne warunki. Owad ten nie ogranicza się tylko do drzew; można go spotkać zarówno na roślinach drzewiastych, jak i zielnych. Jego aktywność trwa od marca do października, a rozmnażanie odbywa się głównie w maju. Samice składają jaja na pędach roślin żywicielskich.
Larwy sonika tarczokoleca można spotkać od lipca lub sierpnia do września. Osobniki dorosłe zimują pod odstającą korą drzew, mchami lub w suchej ściółce. Gatunek ten jest fitofagiem – ssie soki z pędów i owoców swoich roślin pokarmowych. Główne rośliny żywicielskie to czartawy (np. czartawa pospolita), ale sonik żeruje również na innych przedstawicielach rodziny wiesiołkowatych oraz na zimoziole północnym z rodziny przewiertniowatych.
Rozprzestrzenienie
Sonik tarczokolec to gatunek palearktyczny o eurosyberyjskim rozprzestrzenieniu. W Europie można go spotkać m.in. w Hiszpanii, Irlandii, Wielkiej Brytanii, Francji oraz wielu krajach centralnej i wschodniej Europy takich jak Niemcy, Szwajcaria czy Polska. W Polsce ten pluskwiak występuje głównie w południowej części kraju, sięgając jednak na północ po Pobrzeże Koszalińskie i Kaszubskie.
W Azji jego obecność potwierdzono m.in. w Turcji, Gruzji oraz na Syberii i rosyjskim Dalekim Wschodzie aż po Japonię. Warto zaznaczyć, że sonik tarczokolec jest jedynym przedstawicielem swojego plemienia w Europie oraz jedynym przedstawicielem całej podrodziny Metacanthinae w Polsce.
Zakończenie
Sonik tarczokolec to fascynujący przedstawiciel fauny palearktycznej, którego morfologia oraz biologia dostarczają wielu interesujących informacji o jego stylu życia i adaptacji do środowiska naturalnego. Dzięki swoim unikalnym cechom morfologicznym oraz szerokiemu zasięgowi występowania stanowi on ważny element ekosystemów leśnych zarówno w Europie, jak i Azji. Jego obecność świadczy o różnorodności biologicznej regionów leśnych oraz znaczeniu ochrony naturalnych siedlisk dla zachowania gatunków takich jak sonik tarczokolec.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).